Πώς βοηθώ το παιδί μου να αναπτύξει υγιή εικόνα σώματος;
Η σημασία του ρόλου των γονιών στην ανάπτυξη της εικόνας του σώματος
Σε ένα κόσμο γεμάτο εικόνες και μηνύματα, το χτίσιμο μιας υγιής εικόνας σώματος αποτελεί πρόκληση για οποιονδήποτε, και ιδιαίτερα για τα παιδιά.
Σε αυτό το άρθρο, συζητάμε για την εικόνα σώματος με στόχο να δώσουμε στους γονείς εργαλεία για να βοηθήσουν τα παιδιά να χτίσουν μια σχέση αποδοχής, αγάπης και σεβασμού με το σώμα τους.
Η εικόνα σώματος είναι ο τρόπος που σκεφτόμαστε και αισθανόμαστε για το σώμα μας.
Τελικά όλα ξεκινάνε από το σπίτι;
Τα παιδιά συχνά ακούνε για δίαιτες που κάνουν μέλη της οικογένειας, ακούν σχόλια για τα σώματα των γύρω τους, τους γονείς να μιλούν για το δικό τους σώμα, και παρατηρούν τις συνήθειες των γονέων.
Από πολύ μικρή ηλικία, τα παιδιά αρχίζουν να παρατηρούν το σώμα τους και να διαμορφώνουν απόψεις για αυτό. Σύμφωνα με έρευνες, ήδη από την ηλικία των πέντε χρονών τα παιδιά μπορεί να εκφράσουν ανησυχίες για το βάρος ή την εμφάνιση τους.
Η εικόνα σώματος είναι ένα πολύπλοκο φαινόμενο που επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες. Σημαντικό ρόλο παίζουν ατομικοί παράγοντες όπως η ιδιοσυγκρασία και η προσωπικότητα, αλλά και το κοινωνικό περιβάλλον όπως η οικογένεια, οι σχέσεις με συνομήλικους, οι πολιτισμικές επιρροές όπως τα πρότυπα ομορφιάς της εποχής. Όλα αυτά παίζουν ρόλο στη διαμόρφωση των αντιλήψεων των παιδιών για το σώμα τους.
Τι ρόλο παίζουν τα social media;
Έρευνες δείχνουν μια ισχυρή σύνδεση ανάμεσα στην έκθεση σε social media και στις ανησυχίες για την εικόνα σώματος. Η έκθεση σε μη ρεαλιστικά πρότυπα ομορφιάς μπορεί να οδηγήσει σε δυσαρέσκεια για το σώμα, χαμηλή αυτοεκτίμηση, μέχρι και στην ανάπτυξη διατροφικών διαταραχών.
Δεν μπορούμε να ελέγξουμε την έκθεση σε μη ρεαλιστικές απεικονίσεις σωμάτων στα social media. Μπορούμε όμως να θέσουμε όρια στο χρόνο που περνάμε μπροστά σε οθόνες, μπορούμε να συζητήσουμε πώς τα μέσα ενημέρωσης παρουσιάζουν μη ρεαλιστικά πρότυπα, να μάθουμε στα παιδιά να αξιολογούν κριτικά τις εικόνες και τα μηνύματα που λαμβάνουν στα social media.
Εικόνα σώματος και ψυχική υγεία
Είναι γνωστό ότι υπάρχει στενή σχέση ανάμεσα στην αρνητική εικόνα σώματος και τη ψυχική υγεία. Η αρνητική εικόνα του σώματος συνδέεται με αυξημένα ποσοστά άγχους, κατάθλιψης, χαμηλής αυτοεκτίμησης και διατροφικών διαταραχών. Είναι σημαντικό να εντοπίσουμε τα προβλήματα εικόνας σώματος από νωρίς για να αποτρέψουμε την ανάπτυξη προβλημάτων ψυχικής υγείας.
Τρόποι να βοηθήσετε το παιδί σας να αναπτύξει υγιή εικόνα σώματος
Χτίστε μια υγιή σχέση με το φαγητό. Σε συζητήσεις με τα παιδιά είναι σημαντικό να αποφεύγετε να κατηγοριοποιείτε το φαγητό σε “καλό” ή “κακό”. Κάντε συζητήσεις για τη σημασία της υγιεινής διατροφής, της άσκησης και του ύπνου για τη συνολική ευεξία, όχι μόνο για την εξωτερική εμφάνιση. Αποφύγετε συζητήσεις σχετικά με περιοριστικές δίαιτες, απώλεια βάρους και σωματικό μέγεθος. Τέτοιες συζητήσεις συχνά προωθούν μια περιοριστική, μη υγιή στάση προς το φαγητό, τη διατροφή, και το σώμα. Επικεντρωθείτε στην υγεία, όχι στην εμφάνιση.
Εξασκηθείτε στην συνείδητη διατροφή (mindful eating). Προσπαθήστε να μάθετε στα παιδιά σας να τρώνε με συνειδητότητα. Πώς γίνεται αυτό;
Ενθαρρύνουμε τα παιδιά να ακούν το σώμα τους, να τρώνε όταν πεινάνε και να σταματούν όταν χορτάσουν. Δηλαδή να ακούν τα σημάδια πείνας και κορεσμού. Ενθαρρύνετε τα παιδιά σας να απολαμβάνουν το φαγητό χωρίς περισπασμούς (π.χ. κινητά τηλέφωνα), και μάθετε στα παιδιά να συνδέουν το φαγητό με την ενέργεια και την ευεξία. Αποφύγετε να χρησιμοποιείτε το φαγητό ως ανταμοιβή ή τιμωρία. Ας δημιουργήσουμε ένα περιβάλλον όπου το φαγητό είναι πηγή ενέργειας και ευχαρίστησης, όχι μέσο ελέγχου.
Γιορτάστε τη διαφορετικότητα. Γιορτάστε τα σώματα σας για τη δύναμη και τις δυνατότητες τους, και όχι μόνο για το πώς φαίνονται εξωτερικά. Δώστε έμφαση στο ότι όλα τα σώματα είναι μοναδικά και έρχονται σε διάφορα σχήματα και μεγέθη. Αυτό είναι που μας κάνει όλους ξεχωριστούς. Συζητήστε πώς τα σώμα μας μας βοηθά να κάνουμε όλα τα πράγματα που αγαπάμε, όπως αγαπημένες δραστηριότητες ή αθλήματα, μεταξύ άλλων. Έτσι, βοηθάτε τα παιδιά να αγαπήσουν το σώμα τους για τις δυνατότητές του.
Η φυσική δραστηριότητα βοηθά τα παιδιά να μάθουν το σώμα τους και να το αγαπήσουν. Είναι σημαντικό το παιδί να βλέπει ότι κι εσείς είστε δραστήριοι, γιατί έτσι είναι πιο πιθανό να ακολουθήσει το παράδειγμα σας, ακόμη κι αν δεν του αρέσει τόσο η άθληση. Μια καλή ιδέα είναι να κάνετε κάποια ομαδική δραστηριότητα ως οικογένεια. Παίξτε μπάσκετ, γυμναστείτε μαζί, πηγαίνετε για περπάτημα, κολυμπήστε. Βρείτε τη δραστηριότητα που ταιριάζει στη δική σας οικογένεια.
Οι λέξεις που χρησιμοποιούμε έχουν δύναμη. Ενθαρρύνετε τα παιδιά να χρησιμοποιούν θετικό λεξιλόγιο όταν περιγράφουν τον εαυτό τους και τους άλλους. Αποτελέστε πρότυπο. Τα παιδιά μαθαίνουν παρατηρώντας εσάς. Ακούν πώς περιγράφετε τον εαυτό και το σώμα σας, αλλά και τους γύρω σας. Αποφύγετε να μιλάτε αρνητικά για το σώμα σας ή το σώμα άλλων. Δείξτε στα παιδιά σας ότι νιώθετε άνετα με το δικό σας σώμα και ότι αγκαλιάζετε τις ατέλειες σας. Εξάλλου τέλεια σώματα δεν υπάρχουν!
Επικεντρωθείτε σε κομπλιμέντα που δεν αφορούν την εμφάνιση: Επαινέστε το παιδί σας για την καλοσύνη, την προσπάθειά του, το χιούμορ του κ.λπ., αντί απλά για την εμφάνισή του.
Η ανοιχτή επικοινωνία με τα παιδιά είναι πολύ σημαντική. Δημιουργήστε έναν ασφαλή χώρο για τα παιδιά να εκφράσουν ανησυχίες για το σώμα τους. Ακούστε με προσοχή και δείξτε κατανόηση, χωρίς να ακυρώσετε ή να μειώσετε όσα λέει το παιδί ακόμα και αν για εσάς φαίνονται παράλογα ή δεν κάνουν τόσο νόημα.
Ενθαρρύνετε το παιδί σας να εκφράσει σκέψεις και συναισθήματα για το σώμα του και πώς το επηρεάζουν στην καθημερινότητα του. Εξηγήστε ότι κάθε σώμα είναι διαφορετικό και μοναδικό, και το σώμα μας είναι υπεύθυνο για αμέτρητες λειτουργίες. Συζητήστε διάφορους τρόπους φροντίδας του σώματος μας. Μπορείτε ακόμη να εξηγήσετε ότι καθώς το παιδί μεγαλώνει, το σώμα του θα αλλάζει, και μαζί θα αλλάζουν και οι σκέψεις και τα συναισθήματα του, και αυτό είναι φυσιολογικό.
Πότε αναζητώ βοήθεια από ειδικό ψυχικής υγείας;
Αν παρατηρείτε σημάδια όπως:
- Έντονη ενασχόληση με το βάρος και την εμφάνιση
- Αρνητικά σχόλια για το σώμα
- Αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες
- Αποφυγή κοινωνικών δραστηριοτήτων
- Συμπτώματα άγχους ή κατάθλιψης
Αν ανησυχείτε για την εικόνα σώματος του παιδιού σας, απευθυνθείτε σε ψυχολόγο ή άλλο ειδικό ψυχικής υγείας για καθοδήγηση και υποστήριξη.
Η έγκαιρη παρέμβαση μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη ψυχικών διαταραχών και στο χτίσιμο μιας υγιής σχέσης με το σώμα του.
Να θυμάστε ότι η ανάπτυξη μιας υγιούς εικόνας σώματος είναι μια διαρκής διαδικασία που ξεκινά από την παιδική ηλικία. Με αγάπη, σωστά πρότυπα, και κατάλληλη υποστήριξη, τα παιδιά σταδιακά μαθαίνουν να αποδέχονται και να αγαπούν το σώμα τους και τον εαυτό τους.
Μαρία Πραστίτη
Εγγεγραμμένη Σχολική / Εκπαιδευτική Ψυχολόγος
