Maria Prastiti

Τα οφέλη της αγκαλιάς

Γιατί είναι σημαντικές οι αγκαλιές;

Η αγκαλιά δεν είναι απλά μια κίνηση, είναι ανθρώπινη ανάγκη, και η αξία της είναι ανεκτίμητη. Σύμφωνα με τη γνωστή θεραπεύτρια και συγγραφέα Virginia Satir, «χρειαζόμαστε 4 αγκαλιές την ημέρα για να επιβιώσουμε, 8 αγκαλιές την ημέρα για να παραμείνουμε υγιείς και 12 αγκαλιές την ημέρα για να μεγαλώσουμε». Κανείς δε μπορεί να αμφισβητήσει τη σημασία της αγκαλιάς στις διαπροσωπικές σχέσεις. Όταν νιώθουμε λύπη ή απογοήτευση, μια αγκαλιά μπορεί να λειτουργήσει ανακουφιστικά. Όταν νιώθουμε χαρά, ενθουσιασμό, ή αγάπη, και θέλουμε να το μοιραστούμε με κάποιον, μπορεί να δώσουμε μια ζεστή αγκαλιά. Τα οφέλη της αγκαλιάς για την υγεία των παιδιών, έχουν τεκμηριωθεί από πολλές επιστημονικές έρευνες.

Αρχικά, οι αγκαλιές μπορούν να λειτουργήσουν ως φάρμακο, προάγοντας την καλή σωματική υγεία. Όταν αγκαλιαζόμαστε, στον οργανισμό απελευθερώνεται ωκυτοκίνη,  μια ορμόνη η οποία προσφέρει πολλαπλά οφέλη. Για παράδειγμα, αυξημένα επίπεδα ωκυτοκίνης φαίνεται ότι ενισχύουν το ανοσοποιητικό σύστημα, και μειώνουν τις φλεγμονές. Μια αγκαλιά, επίσης μπορεί να συμβάλει στην ανακούφιση από τον πόνο,  και στη μείωση των επιπέδων στρες, ρυθμίζοντας τα επίπεδα κορτιζόλης στον οργανισμό. 

Οι αγκαλιές επηρεάζουν τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών, και μεταξύ άλλων συνδέονται με την ενίσχυση της αυτοεκτίμησης. Η αυτοεκτίμηση, σε συνδυασμό με την αισιοδοξία, ενδυναμώνει τα παιδιά ώστε να μπορούν να ανταποκριθούν πιο αποτελεσματικά σε στρεσογόνα συμβάντα και να αντεπεξέρχονται μπροστά σε δυσκολίες και τις αντιξοότητες της ζωής.  

Η εγκεφαλική ανάπτυξη των παιδιών είναι μια διαρκής διαδικασία.  Καθώς εγαλώνουν, το νευρικό σύστημα των παιδιών συνεχώς αλλάζει και εξελίσσεται . Από τη στιγμή που γεννιέται ένα παιδί, το άγγιγμα, η στοργή και οι αγκαλιές βοηθούν στη ρύθμιση του νευρικού συστήματος και στην ανάπτυξη του εγκεφάλου του. Στη νηπιακή ηλικία, τα παιδιά έρχονται σε έπαφη με τα συναισθήματα τους τα οποία δυσκολεύονται να εκφράσουν και να ρυθμίσουν, με αποτέλεσμα συχνά να παρουσιάζουν συναισθηματικά ξεσπάσματα. Δεν είναι «πεισματάρικα» ή χειριστικά παιδιά.  Η δυσκολία ρύθμισης των έντονων συναισθημάτων τους, συνδέεται και αποδίδεται σε μεγάλο βαθμό στην «ανωριμότητα» που χαρακτηρίζει το νευρικό τους σύστημα, και την εγκεφαλική τους ανάπτυξη που βρίσκεται σε εξέλιξη.  Είναι αναμενόμενο λοιπόν να παρουσιάζουν δυσκολία ρύθμισης των συναισθημάτων τους, και η αγκαλιά μπορεί να τα βοηθήσει να ηρεμήσουν.  

Πολλοί γονείς ανησυχούν μήπως αγκαλιάζοντας το παιδί τους το οποίο έχει ένα ξέσπασμα και παρουσιάζει δύσκολες συμπεριφορές, δείχνουν ότι υποχωρούν ή επιβραβεύουν την ανεπιθύμητη συμπεριφορά. Κάτι τέτοιο όμως δεν ισχύει. Αγκαλιάζοντας ένα παιδί που κλαίει και δυσκολεύεται να ρυθμίσει τα έντονα συναισθήματα που βιώνει, παρέχουμε στο παιδί ένα ασφαλές πλαίσιο να εκφράσει τα συναισθήματα του και το βοηθάμε να ηρεμήσει. Συγκεκριμένα, η ωκυτοκίνη που εκκρίνεται όταν αγκαλιάζουμε κάποιον, βοηθά να ηρεμήσουμε, να χαλαρώσουμε. Δίνοντας στο παιδί μια αγκαλιά, το βοηθάμε να αποφορτιστεί και να μάθει να ρυθμίζει τα συναισθήματα του. Αρχικά, με τη βοήθεια και την καθοδήγηση μας, και σταδιακά να μάθει πώς να τα ρυθμίζει μόνο του.  

Μια αγκαλιά αυξάνει το αίσθημα εμπιστοσύνης, που αποτελεί απαραίτητο θεμέλιο για το κτίσιμο μιας δυνατής σχέσης ανάμεσα στους γονείς και το παιδί. Η ωκυτοκίνη αυξάνει την προθυμία κάποιου να εμπιστευτεί και αυξάνει τη συναισθηματική ασφάλεια που νιώθει, δημιουργώντας τις συνθήκες για να αναπτυχθεί ασφαλής προσκόλληση και να ενδυναμωθεί η συναισθηματική σύνδεση γονέα – παιδιού. Η συναισθηματική σύνδεση θέτει τη βάση για αποτελεσματική επικοινωνία. Ακόμη, οι αγκαλιές μπορούν να ενδυναμώσουν τα παιδιά βοηθώντας τα να αναπτύξουν ψυχική ανθεκτικότητα, μειώνοντας την αρνητική επίδραση των συγκρούσεων και των δυσκολιών που προκύπτουν στην καθημερινότητα.

Οι αγκαλιές έχουν πολλά και σημαντικά οφέλη στην υγεία των παιδιών και μπορούν να αποτελέσουν ένα ιδιαίτερα χρήσιμο εργαλείο στη διαπαιδαγώγηση των παιδιών.  Παράλληλα, είναι σημαντικό να αναγνωρίζουμε και να σεβόμαστε τη σωματική αυτονομία των παιδιών. Δεν αρέσουν σε όλα τα παιδιά οι αγκαλιές. και δεν αποζητούν όλα τα παιδιά την αγκαλιά το ίδιο συχνά. Και αυτό είναι εντάξει. Είναι σημαντικό να μάθουμε στα παιδιά ότι μπορούν να πουν όχι σε αγκαλιές, ότι είναι εντάξει να μη θέλουν να δώσουν αγκαλιά σε κάποιον συγγενή ή φίλο. Σε καμία περίπτωση δεν πιέζουμε τα παιδιά να δώσουν αγκαλιές, αν τα ίδια δεν το θέλουν. Εφοδιάζουμε τα παιδιά με δεξιότητες ώστε να μπορούν να αρνηθούν ευγενικά και να διαχειριστούν αποτελεσματικά τέτοιες καταστάσεις που ενδέχεται να προκαλέσουν αμηχανία στα παιδιά ή στους άλλους. Ενθαρρύνουμε τα παιδιά να ανακαλύψουν και άλλους εναλλακτικούς τρόπους έκφρασης της αγάπης τους. 

Καθώς τα παιδιά μεγαλώνουν, ο τρόπος που επικοινωνούν τα συναισθήματα τους, μπορεί να αλλάξει, και πιθανότατα οι έφηβοι να μην αποζητούν τόσο τις αγκαλιές. Όμως, ανεξάρτητα από την ηλικία τους, τα παιδιά είναι σημαντικό να γνωρίζουν ότι οι γονείς τους είναι δίπλα τους και τα αγαπούν άνευ όρων.

Μαρία Πραστίτη 
Εγγεγραμμένη Σχολική / Εκπαιδευτική Ψυχολόγος