Maria Prastiti

Συναισθηματική επικύρωση

Ένα από τα καλύτερα δώρα που μπορείτε να προσφέρετε στο παιδί σας

Η γονεϊκότητα είναι ένα ταξίδι στο οποίο κάθε γονιός καθημερινά έρχεται αντιμέτωπος με διάφορες προκλήσεις και προσπαθεί για το καλύτερο. Μια από τις προκλήσεις είναι η διαχείριση των συναισθημάτων των παιδιών. Πολλοί γονείς δυσκολεύονται να διαχειριστούν τα συναισθήματα των παιδιών, αλλά και τις δικές τους συναισθηματικές αντιδράσεις, ιδιαίτερα όταν τα παιδιά εκδηλώνουν έντονα συναισθήματα και ανεπιθύμητες συμπεριφορές.

Η πρώτη αντίδραση των γονέων μπορεί να αφορά το «πώς το παιδί μου να σταματήσει να κλαίει» ή «τι να κάνω για να μην είναι λυπημένο ή θυμωμένο». Εκφράσεις όπως «μην κλαις», «δεν είναι λόγος αυτός για να θυμώνεις», είναι σίγουρα γνώριμες. Έτσι, παρόλο που οι προθέσεις των γονέων είναι καλές, πολλές φορές αντί να επικυρώνουν, καταλήγουν να μειώνουν ή και να ακυρώνουν τα συναισθήματα των παιδιών τους.

Τι είναι η συναισθηματική επικύρωση;

Με τον όρο συναισθηματική επικύρωση, αναφερόμαστε σε μια στάση αποδοχής και σεβασμούπρος τις σκέψεις και τα συναισθήματα που βιώνει το παιδί. Μια στάση που δείχνει στο παιδί ότι αποδεχόμαστε τα συναισθήματα που εκφράζει και σεβόμαστε την προοπτική του για την κατάσταση στην παρούσα στιγμή, στο εδώ και τώρα. Επικυρώνω σημαίνει αναγνωρίζω και αποδέχομαι ότι το παιδί έχει σκέψεις και συναισθήματα τα οποία είναι έγκυρα. Ακόμη και αν για τους άλλους αυτά τα συναισθήματα δεν έχουν λογική εξήγηση ή δεν κάνουν νόημα.

Η συναισθηματική επικύρωση προϋποθέτει ο γονιός να κάνει ένα βήμα πίσω, να παρατηρήσει και να προσπαθήσει να κατανοήσει τις συναισθηματικές αντιδράσεις του παιδιού του, και να επικοινωνήσει μαζί του για αυτές.

Συναισθηματική επικύρωση δε σημαίνει απουσία ορίων. Αποδοχή των συναισθημάτων του παιδιού δε σημαίνει και αποδοχή των ανεπιθύμητων συμπεριφορών που εκδηλώνει το παιδί. Υπάρχουν ανεπιθύμητες συμπεριφορές τις οποίες δεν αποδέχεστε, αλλά δεν υπάρχουν ανεπιθύμητα συναισθήματα.

Για παράδειγμα, η επικύρωση του συναισθήματος του θυμού, δε σημαίνει ότι αποδεχόμαστε πιθανές ανεπιθύμητες συμπεριφορές που εκδηλώνει το παιδί όταν νιώθει θυμό. Θα υπάρξουν οι ανάλογες συνέπειες για ανεπιθύμητες συμπεριφορές όπως το να φωνάζει, να κτυπά ή να ρίχνει αντικείμενα. Είναι αποδεκτό να θυμώνει, αλλά οι συγκεκριμένες συμπεριφορές δεν είναι αποδεκτές. Έτσι, μαθαίνουμε στο παιδί ότι είναι εντάξει να νιώθει θυμό, ότι είναι φυσιολογικό και υγιές, αλλά για κάθε συμπεριφορά υπάρχουν συνέπειες.

Ποια η σημασία της συναισθηματικής επικύρωσης;

Η συναισθηματική επικύρωση συνδέεται με σημαντικά οφέλη για την ανάπτυξη των παιδιών σε διάφορους τομείς. Επικυρώνοντας το συναισθηματικό κόσμο του παιδιού, το παιδί νιώθει ότι μπορεί να εκφράσει τα συναισθήματα του στους γονείς του και να λάβει πλήρη αποδοχή και σεβασμό, χωρίς κριτική. Φανταστείτε πόση ελευθερία δίνει στο παιδί μια τέτοια στάση!

Όταν τα συναισθήματα του παιδιού επικυρώνονται, το παιδί νιώθει ασφάλεια να εκφράσει τα συναισθήματα του, ενδυναμώνεται η αυτοπεποίθηση του και σταδιακά αναπτύσσει αυτονομία και χτίζει μια ασφαλή αίσθηση εαυτού. Δηλαδή, διαμορφώνει σιγά σιγά μια δυνατή ταυτότητα και αναπτύσσεται συναισθηματικά. Με αυτό τον τρόπο το παιδί ενδυναμώνεται ώστε να μπορεί να διαχειριστεί πιθανές πιέσεις από συνομηλίκους, και να είναι σε μεγαλύτερη ετοιμότητα να υπερασπιστεί τον εαυτό του. Επίσης, η συναισθηματική επικύρωση συνδέεται με την ενδυνάμωση της αυτοεκτίμησης, τη διευκόλυνση της συναισθηματικής ρύθμισης, και συμβάλλει σημαντικά στην πρόληψη συναισθηματικών δυσκολιών.

Η συναισθηματική επικύρωση μπορεί να συμβάλει στην ενίσχυση της συναισθηματικής σας σύνδεσης με το παιδί, και να βελτιώσει σημαντικά τη σχέση σας καθώς και τις σχέσεις που θα διαμορφώσει το παιδί μεγαλώνοντας, και στην ενήλικη ζωή του. Παιδιά τα οποία μεγαλώνουν με γονείς που διατηρούν μια στάση αποδοχής και σεβασμού απέναντι στα συναισθήματα τους, τείνουν να έχουν καλύτερες ικανότητες διαμόρφωσης ασφαλών σχέσεων με τους γύρω τους, και παρουσιάζουν αυξημένα επίπεδα ευτυχίας. Αυτό συνδέεται και με το ότι η συναισθηματική επικύρωση προωθεί και ενισχύει μια στάση αποδοχής και σεβασμού του παιδιού προς τον ίδιο του τον εαυτό. Έτσι, ενισχύεται η συμπόνια προς τον εαυτό (αυτό-συμπόνια) αλλά και τους άλλους.

Όταν οι γονείς μαθαίνουν για την επικύρωση των συναισθημάτων, συχνά περιγράφουν τη δυσκολία τους για πρακτική εφαρμογή στην καθημερινότητα με τα παιδιά τους. Η αλλαγή του τρόπου επικοινωνίας με τα παιδιά δε συμβαίνει από τη μια στιγμή στην άλλη, είναι μια συνεχής διαδικασία και η συναισθηματική επικύρωση, όπως η εκμάθηση κάθε νέας δεξιότητας, προϋποθέτει συνεχή εξάσκηση, επιμονή και υπομονή.

Πώς επικυρώνουμε τα συναισθήματα του παιδιού;

  • Προσπαθήστε να εστιάστε την προσοχή σας στο παιδί και να είστε παρών στη στιγμή. Αφήστε το κινητό στην άκρη και δείξτε γνήσιο ενδιαφέρον για την εμπειρία του παιδιού.
  • Ακούστε με προσοχή και δώστε χώρο στο παιδί να βιώσει, να επεξεργαστεί και να εκφράσει το συναίσθημα του.
  • Βοηθήστε το παιδί να εντοπίσει και να αναγνωρίσει τα συναισθήματα του. Μπορείτε να πείτε: «Βλέπω ότι νιώθεις (λύπη/θυμό/φόβο)» ή «Φαίνεται να νιώθεις ..», «Είναι εντάξει να νιώθεις ..».
  • Παρέχετε στο παιδί ένα ασφαλές πλαίσιο για να εκφραστεί, και δείξτε ότι πιστεύετε πως μπορεί να διαχειριστεί τα συναισθήματα του.
  • Αποφύγετε να δώσετε έτοιμες λύσεις ή συμβουλές διαχείρισης συναισθημάτων.

Επικυρώστε όλα τα συναισθήματα. Όχι μόνο τα έντονα, «δύσκολα» συναισθήματα. Μέσα από μια στάση αποδοχής και σεβασμού, δημιουργήστε χώρο για όλα τα συναισθήματα. Όλα τα συναισθήματα είναι φυσιολογικά και αξίζουν την αποδοχή και το σεβασμό μας. Καθημερινά υπάρχουν πολλές ευκαιρίες για πρακτική εξάσκηση στην εφαρμογή της συναισθηματικής επικύρωσης. Χρειάζεται συστηματική προσπάθεια μέχρι η συναισθηματική επικύρωση να γίνει συνήθεια και να βγαίνει αυθόρμητα και συνειδητάστην καθημερινότητα σας με τα παιδιά.

Να θυμάστε λοιπόν ότι, η συναισθηματική επικύρωση είναι μια πολύτιμη δεξιότητα η οποία μαθαίνεται και έχει τη δύναμη να μεταμορφώσει τη σχέση με το παιδί σας. Πρόκειται λοιπόν για μια σημαντική προσθήκη στην «εργαλειοθήκη» κάθε γονιού, και ένα από τα καλύτερα δώρα που μπορείτε να προσφέρετε στα παιδιά σας. Αν είστε γονέας και επιθυμείτε να ενδυναμωθείτε στο γονικό ρόλο, να νιώσετε μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση και να βελτιώσετέ τη σχέση με το παιδί σας, τότε αξίζει να σκεφτείτε το ενδεχόμενο να αποταθείτε σε κάποιο Σχολικό Ψυχολόγο.

Βιβλιογραφία:

Hall, K., & Cook, M. (2012). The power of validation. Oakland, CA: New Harbinger Publications.

Μαρία Πραστίτη 
Εγγεγραμμένη Σχολική / Εκπαιδευτική Ψυχολόγος